Dat klinkt paradoxaal.
Zeker in een context waarin voedselverspilling maatschappelijk en politiek sterk wordt bestreden. Overheden, ketens en consumenten roepen terecht op om voedsel maximaal te valoriseren.
Toch is de realiteit op het veld vaak anders.
In de wintergroenteteelt – zoals prei, spruiten of bloemkool – komt het geregeld voor dat het product beschikbaar is, maar de oogst geen economisch zinvolle beslissing vormt.
Dat heeft weinig te maken met onwil of inefficiëntie van de teler, maar alles met:
-
lage en volatiele marktprijzen
-
hoge oogst- en arbeidskosten
-
strikte kwaliteitsvereisten
-
en een keten die risico’s eenzijdig bij de producent legt
In die omstandigheden kan niet oogsten rationeler zijn dan verlies verder opstapelen – hoe wrang dat ook botst met het discours rond voedselverspilling.
Timing van levering: soms loont wachten
In bepaalde marktsituaties kan het zinvol zijn om enkele dagen te wachten met leveren.
-
Bij kouder weer kan het beschikbare aanbod snel dalen
-
De marktprijs kan dan tijdelijk aantrekken
⚠️ Tegelijk is wachten geen vanzelfsprekende winststrategie:
-
te lange veldperiode verhoogt het risico op kwaliteitsverlies
-
lagere kwaliteit vertaalt zich quasi onmiddellijk in lagere prijzen of weigeringen
Timing vraagt dus een nuchtere inschatting van markt én productkwaliteit, niet alleen van de klok.
Kwaliteit is dé belangrijkste prijshefboom
Wie zijn leveringen analyseert, ziet meestal een duidelijk verschil tussen:
-
partijen met overwegend hoge kwaliteit
-
partijen met meer sorteerafval of lagere klasse
De conclusie is duidelijk:
kwaliteit bepaalt de gemiddelde prijs sterker dan volume.
Hoge kwaliteit:
-
haalt structureel betere prijzen
-
beperkt correcties, boetes en discussies
-
verlaagt afkeur en logistieke verliezen
In een moeilijke markt is kwaliteit geen detail, maar het kerninstrument om marge te beschermen.
Arbeid bepaalt of oogsten rendabel blijft
In de praktijk is vreemde arbeid vaak de grootste kostenpost bij wintergroenten.
Daarom moet de beslissing om te oogsten niet enkel gebaseerd zijn op:
-
prijs per kg
maar vooral op:
-
kg opbrengst per gewerkt uur
Enkele aandachtspunten:
-
een strakke planning verhoogt de kg-omzet per uur
-
aanwezigheid van de bedrijfsleider verhoogt zorg en nauwkeurigheid
-
het “oog van de meester” resulteert vaak in betere kwaliteit en minder verlies
Arbeidsorganisatie maakt in de winterteelt vaak het verschil tussen een break-even en verlies.
Soms is niet oogsten een rationele keuze
Wanneer alle cijfers samenkomen, kan onderploegen economisch verdedigbaar zijn.
Belangrijk daarbij:
-
verzamel bewijsmateriaal (foto’s, prijsinformatie, teeltgegevens)
-
om discussies met handhaving of fiscus te vermijden
-
bespreek dit vooraf met:
-
je teeltadviseur
-
je afnemer
-
je boekhouder
-
Niet oogsten is geen falen, maar een bewuste bedrijfsbeslissing gebaseerd op kosten, risico en realistische marktverwachtingen.
Slotbeschouwing
In wintergroenten draait rendabiliteit niet om “alles wat er staat oogsten”, maar om: timing, kwaliteit, arbeidsorganisatie, en durven stoppen wanneer de cijfers dat aangeven.
Zolang voedselverspilling vooral moreel wordt benaderd, maar economisch niet wordt vergoed, blijft dit spanningsveld bestaan. Wie als teler rationeel wil blijven ondernemen, móét soms keuzes maken die ongemakkelijk aanvoelen — maar bedrijfsmatig juist zijn.
Op onderstaande rekentool reken je zelf vlot uit hoe je kan beslissen.
