eerste oogstraming aardappelen 2023

 Veel aardappeltelers kijken vooral naar de dagprijs of naar wat de afnemer vandaag biedt. Maar wie vooruit wil kijken naar het volgende seizoen, kan niet om de termijnmarkt heen.
De EEX aardappelfutures geven een objectieve marktverwachting voor latere leveringsmomenten en zijn een nuttig anker om de waarde van aardappelen in bewaring correct in te schatten.

Relevante referenties (EEX)

👉 Prijzen zijn genoteerd in €/100 kg, contractgrootte 25 ton, cash settlement (geen fysieke levering).

De termijnmarkt is geen verkoopprijs, maar een index

De EEX-prijs is geen prijs die jij automatisch krijgt, maar een referentie voor verwerkende aardappelen in West-Europa.
Om van een EEX-prijs naar een realistische waarde in jouw bewaarloods te gaan, moet je corrigeren voor minstens zes factoren. Daar wordt weinig aan gedacht in de financiële voorlichting.

Correctie 1 – Premie of korting t.o.v. EEX

De EEX-index is een gemiddelde marktprijs.

Mogelijke correcties op de fysieke markt:

  • + premie gegeerde rassen  hoge onderwatergewichten betrouwbare leverhistoriek

  • – korting ras buiten standaardverwerking twijfel over bak- of bewaarkwaliteit regionale overaanbieding

👉 Typisch: –2 tot +2 €/100 kg, maar dit is bedrijfsspecifiek.

Correctie 2 – Bewaar-, energie- en handelingskost

Bewaren is niet gratis. Reken op:  elektriciteit (koeling, ventilatie) arbeid en opvolging kiemremming, monitoring, kleine verliezen laden en lossen

Indicatief: 0,30 – 0,50 €/100 kg per maand 5 maanden bewaring = 1,5 – 2,5 €/100 kg

Correctie 3 – Financieringskost (vaak vergeten)

Aardappelen in bewaring zijn vastgezet bedrijfskapitaal.

Te corrigeren via: rente op werkkapitaal of krediet , of opportuniteitskost van eigen middelen

Voorbeeld: waarde 10 €/100 kg rente 6% 6 maanden bewaring → ± 0,30 €/100 kg financieringskost

Correctie 4 – Gewichtsverlies tijdens bewaring

Elke maand verlies je effectief verkoopbare kilo’s door: uitdroging, ademhaling, sorteerafval

Richtwaarde: 0,5 – 0,8% per maand 6 maanden = 3 – 5% volumeverlies 👉 Dit is géén theoretisch cijfer, maar een echte waardevermindering.

Correctie 5 – Tarra en kwaliteitsrisico

Naast gewicht speelt kwaliteit: blauwverkleuring rot kiemschade hogere tarra bij levering

Dit vertaalt zich niet in kilo’s, maar in prijsdruk. Voorzichtig rekenen: 1 – 3% prijsafslag op de verwachte verkoopprijs

Van termijnprijs naar netto waarde in de loods

In vereenvoudigde vorm:

Netto waarde (€/100 kg)
= EEX-futures
± premie/korting
– bewaarkost
– financieringskost
– gewichtsverlies
– kwaliteits-/tarrarisico

👉 Pas als deze rekensom positief is t.o.v. nu verkopen (als je kan), loont verder bewaren economisch.

Waarom dit cruciaal is voor het volgende seizoen

Dit verhaal gaat niet alleen over aardappelen van dit jaar, maar over bedrijfskapitaal.

Als producent moet je weten:

  • hoeveel kapitaal per hectare vastzit in teelt + bewaring

  • hoe lang dat kapitaal geblokkeerd blijft

  • of de marktverwachting dat kapitaal ook terugverdient

👉 De echte strategische vraag is dus niet: “Wat krijg ik straks voor mijn aardappelen?”
maar: “Hoeveel bedrijfskapitaal × areaal kan en wil ik dragen voor het volgende seizoen?”

Wie dat niet scherp kent, teelt niet met marge maar met hoop.

Je boekhouder en financieel adviseur kan meedenken.
Een aantal grote telers kunnen rekenen op steun van hun afnemers en leveranciers.

Ondernemersvragen

  • Hoeveel aardappelen worden geteeld door de grote telers (>100 – 200 ha), die door hun investeringen in machines en gebouwen niet zullen verminderen in areaal?
  • Hoe gaan de prijzen voor seizoenpacht dalen? Of gaan meer verpachters overstappen naar ecoregelingen en beheersovereenkomsten?
  • Hoeveel van de telers zijn werkelijk ingedekt met goede contracten? ABNAmro schrijft dat 80% van het areaal gecontracteerd is.

‘Achteraf’ kan iedereen de toekomst voorspellen.

Ondernemerswijzer