Binnenkort (en zeker dit najaar) is het waarschijnlijk weer zover. De krantenkoppen zullen schreeuwen over recordopbrengsten in de groente- en fruitsector, en in het journaal zal er geklaagd worden over de schrikbarend hoge prijzen voor een kilo groenten, fruit of aardappelen.
Als consument voel je dat direct in je portemonnee. Logisch dat de aanname snel gemaakt is: "De prijzen zijn met 30% gestegen, dus de telers maken goud geld."
Maar wie dieper kijkt, ziet een heel ander verhaal. Een hoge prijs aan de kassa betekent namelijk absoluut niet dat de producent op rozen zit. Sterker nog: het kan zomaar betekenen dat hij juist verlies draait.
De rekenfout: Prijs is géén opbrengst
In de media worden 'hoge prijzen' en 'hoge opbrengsten' al snel op één hoop gegooid. Maar voor een teler is de wiskunde heel simpel:
Als de prijs per kilo stijgt, is dat bijna nooit omdat de boer ineens meer marge vraagt. Het is meestal een signaal van krapte. En die krapte ontstaat niet zomaar:
-
Minder kilo's van het land: Door extreem weer (droogte, aanhoudende regen, vorst) valt de fysieke oogst soms tientallen procenten lager uit.
-
Kwaliteitsafkeuringen: Een deel van de oogst voldoet door de weersomstandigheden niet aan de strikte cosmetische eisen van de supermarkten. Die kilo's leveren niets (of hooguit een fractie van de waarde) op.
- Geen import uit Portugal, Spanje, Italië omdat ze nog niet eens voor de voeding voor eigen bevolking kunnen zorgen. Er liggen Belgische tomaten in de Italiaanse winkels.
Een rekenvoorbeeld uit de praktijk
Stel je een tuinder voor die normaal gesproken 100.000 kg oogst voor € 1,00 per kg
Normale situatie: 100.000 kg x € 1,00 = € 100.000 omzet
Nu slaat het weer toe. Door een extreem nat voorjaar rot een deel van de oogst en haalt hij maar $50.000 \text$ op. Vanwege de schaarste stijgt de marktprijs explosief met 30% naar € 1,30 per kg In de media leest iedereen over 'recordprijzen'.
De werkelijkheid voor de teler: 50.000 kg x € 1,30 = € 65.000 omzet
Ondanks de "recordprijs" stroomt er 35% minder geld binnen. En de vaste kosten voor land, machines, energie en arbeid? Die blijven exact hetzelfde (of stijgen zelfs door de extra moeite die gedaan moet worden om de oogst te redden).
Kijk verder dan de kassa
Het is heel begrijpelijk dat je als consument baalt als de groenten en het fruit duurder worden. Het leven is immers al duur genoeg.
In de overige decennia was er nooit inflatie op de voedselprijzen.
Maar laten we het eerlijke verhaal blijven vertellen. Hoge prijzen in het winkelschap zijn heel vaak het gevolg van oogstproblemen, niet van stijgende winstmarges op het veld. Achter die "duurde kilo groente" gaat vaak een producent schuil die tot diep in de nacht heeft gezwoegd om überhaupt nog iéts van het land te halen — om onderaan de streep toch rood te schrijven.
Als je de volgende keer leest over 'recordprijzen', bedenk dan even: een hoge prijs compenseert zelden een lege oogstmand.
