Granen zoals tarwe en gerst maken al decennia lang deel uit van de standaardrotatie op Vlaamse akkers. Ze zorgen voor rust in het bouwplan, verminderen ziektedruk en zijn makkelijk te telen. Maar in 2025 klinkt de vraag steeds luider: is het nog rendabel om granen te blijven zaaien?
De rendabiliteit van graan: een neerwaartse spiraal
De graanprijzen staan al jaren onder druk. Wereldmarkten reageren op geopolitieke spanningen, extreme weersomstandigheden en wisselvallige oogsten in het buitenland. Maar één constante blijft: de opbrengstprijs dekt zelden nog de kosten.
Een eenvoudige berekening op basis van de Vlaamse kostprijsmodellen laat weinig ruimte voor optimisme:
-
Totale teeltkost voor tarwe of gerst (inclusief arbeid, pacht, kunstmest en gewasbescherming): vaak boven de 1500 euro per hectare.
-
Marktprijs: schommelt tussen 170 en 230 euro per ton, met een opbrengst van ca. 7-10 ton per hectare. Link Terrenet
Dat levert maximaal 2000 euro/ha op. - De meeste graantelers moet hiermee pacht en loonwerk betalen.
-
Netto marge: vaak amper een paar 100 euro, of zelfs negatief bij lagere opbrengsten of kwaliteitsverlies.
Hoeveel ha graan heb je dan nodig om een normaal gezinsinkomen te verdieneen?
En dan rekenen we nog niet eens het risico op legeren van het gewas, afkeuring wegens mycotoxines, of prijsdalingen op het verkeerde moment.
Alternatieven: wat kan je doen?
Wie uit de negatieve spiraal wil stappen, staat voor strategische keuzes. Een aantal opties:
1. Specialiseren in bakgranen of nichemarkten
-
Pluspunten: hogere opbrengstprijzen mogelijk, zeker bij korte ketens of biologische afzet.
-
Minpunten: vereist nauwkeurige teelt, extra investeringen in reiniging en bewaring, en afhankelijkheid van betrouwbare afnemers.
-
Risico: concurrentie met goedkopere import.
2. Rechtstreeks leveren aan een veehouder
-
Pluspunten: lokale afzet, minder afhankelijk van wereldmarkt.
-
Minpunten: je moet kunnen drogen en stockeren, en de wetgeving rond opslag (bv. ongediertebestrijding) is streng.
-
Let op: afzetcontracten zijn vaak informeel, wat juridische risico’s inhoudt.
3. Omschakelen naar ecoregelingen en beheerovereenkomsten
De Vlaamse overheid biedt sinds kort vergoedingen die in sommige gevallen ruimschoots boven de graanrendabiliteit liggen:
| Alternatief | Vergoeding (€/ha/jaar) | Voorwaarden |
|---|---|---|
| Bufferstrook Plus – bloemenmengsel (GLB ecoregeling) | 1745 €/ha | Via Departement Landbouw en Visserij |
| Kruidenrijke akkerrand (VLM-beheerovereenkomst) | 1536–2058 €/ha | 1 tot 9 meter breedte, minimumbeheer |
| Bloemenakker (VLM-beheerovereenkomst) | 1998 €/ha | Minimum 0,3 ha, niet bemesten, niet maaien vóór 1 sept |
Deze alternatieven zorgen niet enkel voor minder teeltrisico en hogere vergoeding, maar dragen ook bij aan biodiversiteit en positieve maatschappelijke perceptie.
Voor deze optie moet je wel goed opletten of je nog in aanmerking komt: nu de pensioenboeren afgeschreven zijn als ‘actieve landbouwer’ vallen veel kandidaten weg. Spijtig voor de sector en de omgeving.
Conclusie: blijf niet hangen in het verleden
Wie vandaag puur cijfermatig kijkt naar de graanteelt, stelt vast dat de rek eruit is. Uiteraard blijft graan nuttig in een bouwplan, maar je hoeft het daarom niet op elke hectare in te zaaien. Durf heroverwegen, ook als het alternatief geen “klassieke” teelt is.
Praat er over met collega’s, die al de stap gezet hebben: zo kan je van hun ervaring leren.
Probeer samen te werken bij aankoop van zaadmengsels. De prijzen variëren tot het vijfvoudige als je niet goed ingelicht bent. Factsheet Bloemenranden van Boerennatuur.
Voor wie openstaat voor verandering liggen er kansen. Minder stress, meer opbrengst, en vaak meer waardering van de samenleving.
Meer weten?
Wil je een rendabiliteitsanalyse maken of de mogelijkheden voor jouw bedrijf bekijken? Neem contact op met je adviseur of raadpleeg de websites van:
Je bent niet alleen:
Volgens Boerenbond vroegen in 2024 14.343 landbouwers ecoregelingen, agromilieuklimaatmaatregelen en beheersovereenkomsten aan voor een oppervlakte van 315.400 ha.
“Volgend jaar wordt het beter.” zeggen ze dan.
Vraag je eens af hoe Oekraïne op termijn zijn oorlogschulden gaat betalen?
Ondernemerswijzer
